Componenten: flitsbuizen

(gepubliceerd op 07-08-2026)

Flitsbuizen zijn ideale onderdelen voor de elektronica-hobbyist. Ermee experimenteren vereist weinig elektronica-kennis, de basisschakelingen zijn eenvoudig en de noodzakelijke onderdelen zijn niet duur.

Kennismaking met de flitsbuis

Wat is een flitsbuis?

Een flitsbuis bestaat uit een rechte of hoefijzervormig gebogen kwartsglazen buisje, gevuld met het edelgas xenon. Aan de uiteinden van het buisje zijn twee elektroden ingesmolten, de anode A en de kathode K. In of rond het buisje bevindt zich een derde elektrode T, de triggerelektrode. Tussen de kathode en de anode wordt een gelijkspanning van minstens 300 V aangelegd. Die spanning is opgeslagen in een condensator. Als tussen de kathode en de triggerelektrode een korte puls van een paar kV wordt aangebracht ontstaat een ingewikkeld fysisch proces, waardoor de buis gaat 'ontsteken' en een heel felle, maar zeer korte, lichtflits uitzendt. Op dat moment vormt de buis zo goed als een kortsluiting en wordt de condensator snel ontladen.

Die lichtflits is vele malen feller dan deze die met witte LED's mogelijk is. Vandaar dat flitsbuizen, hoewel al heel oud, toch nog steeds goed verkrijgbaar zijn en nog vaak worden toegepast.

De fundamentele samenstelling van een flitsbuis. (© 2026 Jos Verstraten)

Geschiedenis

De xenon flitsbuis werd in 1931 uitgevonden door de Amerikaanse elektrotechnicus en fotograaf Harold Edgerton. Hij was op zoek naar een methode om extreem snel bewegende objecten te fotograferen. Hij ontwikkelde een systeem waarbij een condensator een snelle elektrische ontlading door een gasgevulde buis stuurde. Na experimenten met diverse soorten gasvulling bleek dat xenon de beste resultaten opleverde. Dit gas produceerde niet alleen het felste licht, maar de kleur van de flits leek ook erg op natuurlijk daglicht. In 1944 kreeg Edgerton officieel het Amerikaanse patent op zijn buis. De xenon flitsbuis is niet alleen de standaard voor professionele fotografische flitsers, maar ook voor stroboscopen, bepaald wetenschappelijk onderzoek, industriële hogesnelheidsfotografie en toepassingen zoals waarschuwingslichten en pompbronnen voor bepaalde soorten lasers.

Beroemd zijn Edgerton xenon flitsfoto's van vallende druppels en van kogels die voorwerpen doorboren.

Een van de beroemde foto's van Edgerton.
(© 1957 Harold Edgerton)

Toepassingen van xenon flitsbuizen

Met de voorgaande foto is meteen duidelijk wat een van de voornaamste toepassingen van xenon flitsbuizen is: speciale fotografie waarbij wordt geprobeerd snelle verschijnselen in beeld te brengen. De kamer wordt verduisterd en de sluiter van de camera wordt opengezet. De elektronica die de flitsbuis ontsteekt wordt getriggerd door bijvoorbeeld een microfoon die het geluid van de te fotograferen actie opvangt.

Een tweede voorname toepassing zijn stroboscopen. Een stroboscoop is een apparaat dat met zeer precieze tussenpozen korte, felle lichtflitsen uitzendt. Door deze snelle opeenvolging van licht en volledige duisternis ontstaat er een optische illusie. Hierdoor lijken snel bewegende objecten stil te staan of vertraagd te bewegen, wat ook wel het 'stroboscopisch effect' of 'stop-motion effect' wordt genoemd. Met dergelijke apparatuur is het bijvoorbeeld mogelijk snel ronddraaiende objecten schijnbaar stilstaan in beeld te brengen. Dat is erg handig voor de inspectie van snel draaiende machines. Stroboscopen zijn uiteraard ook bekend in het uitgaanswereldje, waar zij in iedere discotheek worden gebruikt voor het verlichten van de dansvloer.

Een stroboscoop met xenon flitsbuis. (© fritz-events)

De werking van een flitsbuis

Het ontsteken van een flitsbuis is een proces dat in diverse fasen moet worden verklaard.

• Isolatiestatus:
  In rust is de weerstand van het xenon gas nagenoeg oneindig. De spanning van de condensator is te laag om de diëlektrische barrière van het gas spontaan te doorbreken. Er loopt geen stroom door de buis en de condensator blijft opgeladen.
• Triggerfase:
  Om de geleiding te starten, moet het gas worden geïoniseerd. Dit gebeurt via de triggerelektrode. Een speciale transformator genereert een zeer korte puls van 4 kV tot meer dan 10 kV. Deze extreme spanning creëert een lokaal elektrisch veld door de glaswand heen.
• Eerste ionisatie:
  Dit veld versnelt de zeldzame vrije elektronen in het gas. Deze botsen met xenon atomen, waardoor elektronen worden losgeslagen.
• Vonkkanaal:
  Er ontstaat een dun, geleidend pad van plasma (een vonkkanaal) tussen de anode en de kathode. De interne weerstand van de buis keldert abrupt van meerdere MΩ naar fracties van een ohm.
• Hoofdontlading:
  Zodra het geleidende pad bestaat, krijgt de lading die is opgeslagen in de condensator vrij spel. De lading genereert een stroom elektronen die massaal door het gevormde vonkkanaal vloeit. De elektronen versnellen richting de anode en ioniseren onderweg door impact nog meer xenon atomen. Dit is een zichzelf versterkend effect, er ontstaat een lawine-ontlading. De stroomsterkte piekt heel even in de orde van tientallen tot honderden ampère. De plasmastroom vult nu de gehele diameter van de buis.
• Lichtproductie via plasma-emissie:
  De omzetting van elektrische energie naar licht verloopt via twee kwantummechanische processen in het plasma. Het eerste proces is 'lijnemissie'. Elektronen botsen met xenon atomen en brengen de elektronen van het atoom naar een hogere energietoestand. Wanneer deze terugvallen naar hun grondtoestand zenden ze een foton uit met een specifieke golflengte. Het tweede proces heet 'continuümemissie'. Vanwege de extreem hoge stroomdichtheid en temperatuur botsen vrije elektronen met de positieve xenon-ionen. De remming van deze vrije elektronen en het invangen van elektronen door ionen veroorzaakt een breed, continu lichtspectrum.
• Doof- en herstelfase:
  De lichtflits stopt zodra de lading in de condensator onder een kritiek niveau zakt. Terwijl de condensator leegloopt, daalt de spanning over de buis. Zodra de spanning onder de minimale brandspanning van de buis zakt (meestal rond de 20 V tot 50 V), hebben de elektronen niet meer genoeg kinetische energie om nieuwe ionisaties te veroorzaken.
• De-ionisatie:
  De resterende ionen en elektronen recombineren snel tot neutrale xenon atomen. Het gas koelt af en de diëlektrische sterkte herstelt zich binnen milliseconden, waarna de cyclus opnieuw kan beginnen.

De stroom/spanning-karakteristiek van een xenon flitsbuis

In de onderstaande grafiek is de geïdealiseerde stroom/spanning-karakteristiek van een xenon flitsbuis uitgezet. Bij het begin van de cyclus (verticaal deel) is de stroom nul en de spanning over de buis stijgt samen met de condensatorspanning. Op het moment dat de buis wordt getriggerd neemt de stroom door de buis snel toe, maar daalt de spanning. Dit schuine deel van de grafiek is het gebied met een negatieve weerstand. Op het moment dat de spanning over de buis gedaald is tot de minimale brandspanning gaat de stroom weer snel naar nul (horizontaal deel) en is de buis klaar voor een nieuwe ontsteekcyclus.

De stroom/spanning-karakteristiek van een xenon flitsbuis.
(© 2026 Jos Verstraten)

Begrenzingsweerstand absoluut noodzakelijk

Bij iedere toepassing van een xenon flitsbuis is het absoluut noodzakelijk dat er in de laadkring van de condensator een begrenzingsweerstand aanwezig is. Deze weerstand moet ervoor zorgen dat de laadstroom van de condensator veel kleiner is dat de stroom die door de flitsbuis loopt na ontsteking. Alleen op deze manier is men er zeker van dat de condensator snel wordt ontladen tot de minimale brandspanning, zodat temperatuur in de buis niet te hoog wordt. Dit is zeer belangrijk! Tijdens het flitsen van de buis ontstaat in het plasma een zeer hoge temperatuur. Duurt deze fase te lang, dan wordt de temperatuur in de buis zo hoog dat deze kan exploderen en glasschilfertjes alle kanten opvliegen.

De emissiekarakteristiek

In de onderstaande figuur is de emissiekarakteristiek van een gemiddelde xenon flitsbuis weergegeven. Het nulpunt komt overeen met het verschijnen van de triggerpuls op de triggerelektrode. U merkt op dat het ongeveer een halve microseconde duurt alvorens de buis begint te flitsen. De gemiddelde duur van de flits is uiteraard afhankelijk van de energie die in de condensator is opgeslagen, maar is meestal korter dan een halve microseconde.

De emissiekarakteristiek van een xenon flitsbuis.
(© Hamamatsu Photonics)

Denk om uw veiligheid!

In het manchet van dit artikel schreven wij: 'experimenteren vereist weinig elektronica-kennis'. U moet echter wel goed op de hoogte zijn van de risico's die gepaard gaan met het werken met hoge spanningen. Over de condensator staat een gelijkspanning van soms wel meer dan 500 V. Dat is een levensgevaarlijke spanning en u moet deze condensator altijd ontladen met een weerstandje alvorens u iets in uw schakeling doet. Ga er nooit van uit dat de condensator zichzelf heeft ontladen. Dergelijke onderdelen kunnen hun lading en dus hun spanning vrij lang vasthouden. Op de triggerelektrode staat een pulsspanning van meerdere kV. Hoewel deze spanning maar een fractie van een seconde aanwezig is kan zij een pijnlijke schok veroorzaken. Het derde veiligheidsrisico is dat de flitsbuis, door slechte dimensionering van de onderdelen, zo heet wordt dat zij uit elkaar spat. Draag dus altijd een veiligheidsbril als u met dergelijke schakelingen experimenteert!

Uiteraard geldt ook hier: u bent verantwoordelijk voor uw eigen veiligheid, u kunt ons niet verantwoordelijk stellen voor wat u eventueel overkomt bij het experimenteren met flitsbuizen.

De schakeling rond de flitsbuis

Het basisschema

Het basisschema voor het aansturen van een xenon flitsbuis is getekend in de onderstaande figuur. De functie van de onderdelen:

• Weerstand R1:
  Is de reeds besproken absoluut noodzakelijke begrenzingsweerstand die ervoor zorgt dat de condensator C1 veel minder snel oplaadt dan hij ontlaadt via de flitsbuis Fl1. 
• Condensator C1:
  Wordt opgeladen tot de voedingsspanning via R1 en is bedoeld om de energie te leveren die de flits in de buis genereert.
• Weerstand R2:
  Laadt de condensator C2 op, waarvan de lading de ontsteekpuls genereert.
• Condensator C2:
  Wordt in opgeladen toestand kortgesloten over de primaire wikkeling van de ontsteektrafo Tr1. 
• Ontsteektrafo Tr1:
  Wekt secundair een korte puls op van meerdere kV's die de flitsbuis ontsteekt.
• Schakelaar S1:
  Ontlaadt de condensator C2 zeer snel over de laagimpedante primaire wikkeling van de trafo Tr1, waardoor secundair een zeer grote pulsspanning ontstaat.
• Flitsbuis Fl1:
  Ontlaadt condensator C1 na een triggerpuls op de triggerelektrode, waardoor het xenon gas ontsteekt en de buis als het ware een kortsluiting vormt en een grote stroom uit de condensator C1 trekt.

Het basisschema rond een xenon flitsbuis. (© 2026 Jos Verstraten)

Deze schakeling ontsteekt de flitsbuis na een druk op een drukknop en dat is uiteraard niet erg handig. Er zijn diverse systemen ontwikkeld om de ontsteking elektronisch in te leiden.

Ontsteking door middel van een thyristor

In het onderstaand schema is de drukknop S1 vervangen door een laagvermogen thyristor D1. De gate van dit onderdeel wordt via een weerstand R2 verbonden met een positieve stuurpuls van 5 V. Om u een idee te geven van de waarde van de componenten zijn hier wat praktische getalletjes ingevuld. Een en ander is uiteraard afhankelijk van de specificaties van de gebruikte buis, maar u krijgt in ieder geval een idee.

De trafo heeft een wikkelverhouding van ongeveer 1/30.

Ontsteking door middel van een thyristor. (© 2026 Jos Verstraten)

Ontsteking door middel van een opto-koppelaar

Vaak wordt de hoogspanning rechtstreeks uit de 230 V netspanning afgeleid. Om dan tóch een galvanische scheiding te verkrijgen tussen de aansturingselektronica en de flitsbuis kunt u gebruik maken van een opto-koppelaar. Het schema, ontworpen door Electronics-lab, is getekend in de onderstaande figuur. Voor de optische koppeling wordt gebruik gemaakt van een MOC3021. Via de connector CN2 wordt de besturingspuls van 3,0 V tot 5,0 V, aangeboden met de plus aan pen 1. Als de interne triac gaat geleiden valt er een spanning over R6, die de BT136 triggert. Deze ontlaadt de condensator C2 over de primaire wikkeling van de ontsteektrafo TR1. De hoogspanning wordt rechtstreeks uit de 230 V netspanning afgeleid door middel van de vier diodes 1N4007. De weerstand R1 is de noodzakelijke begrenzingsweerstand die de flitsbuis behoedt tegen vernietiging. 

Ontsteking door middel van een opto-koppelaar. (© 2024 electronics-lab)

Deze schakeling is door Electronics-lab op een printje gezet, waarvan u op de onderstaande foto de layout en het gemonteerde eindresultaat aantreft.

De Electronics-lab schakeling op een printje. (© 2024 electronics-lab)

Een stroboscoop met een diac

Bij een stroboscoop gaat het flitsen van een flitsbuis volledig automatisch, met een instelbare frequentie. In de onderstaande figuur is een heel eenvoudig schema van een stroboscoop voorgesteld, gepubliceerd in elektuur februari 1975. De triggerschakeling bestaat uit een pulsgenerator, opgebouwd rond een diac van het type ER900. U kunt daar ook een ander type voor gebruiken! Via de weerstanden R6 en R7 wordt de condensator C6 opgeladen uit de hoogspanning tot de doorslagspanning van de diac is bereikt. De condensator wordt dan via de geleidende diac ontladen in de gate van de thyristor Thy. Deze ontlaadt op zijn beurt condensator C4 via de primaire wikkeling van de ontsteektrafo.

Een stroboscoop met een diac. (© 1975 elektuur)

Ontsteking door middel van een geluidssignaal

Als u bijvoorbeeld een foto wilt maken op het moment dat een ballon springt moet u de flitsbuis laten ontsteken door het geluid van de ploffende ballon. Een schakeling die u daarbij kan helpen is getekend in de onderstaande figuur. Dit schema is gepubliceerd in het oktobernummer 1976 van ETI en door ons netjes nagetekend.

De twee ingangen van de 'rail-to-rail' op-amp OP1 worden door middel van de spanningsdeler R1/R2 ingesteld op de helft van de voedingsspanning. Via de weerstanden R5 en R6 kunt u echter de inverterende ingang iets positiever maken. Het gevolg is dat de uitgang van de op-amp nul wordt. Transistor T1 trekt basisstroom uit de voeding via de weerstanden R7, R8 en R9 en geleidt. Over de weerstand R10 staat de volledige voedingsspanning. Deze wordt gesperd door C3, zodat over R11 geen spanning staat en de thyristor van de ontsteekschakeling van de flitsbuis spert.

Via C1 kunt u een gevoelige microfoon aansluiten op de positieve ingang van de op-amp. Als deze een geluid opvangt zal deze ingang positiever worden dan de inverterende ingang. De uitgang van de op-amp wordt positief. Deze positieve sprong wordt doorgekoppeld door C2, de basis van T1 wordt positief en deze halfgeleider spert. De spanning over R10 valt weg. Dat veroorzaakt een negatieve puls over R11, maar deze heeft geen gevolgen. De lading in C2 vloeit nu langzaam weg via de weerstanden R7 en R8. Na een bepaalde tijd wordt de basis van T1 weer zoveel lager dan de voedingsspanning dat deze transistor weer gaat geleiden. Over R10 verschijnt een positieve spanningssprong, die via C3 wordt doorgekoppeld naar R11. Deze positieve sprong stuurt de thyristor naar geleiding en de flitsbuis flitst.

De diode D1 zorgt voor een hysteresis, waardoor de schakeling niet onmiddellijk na het wegvallen van het eerste positieve microfoonsignaal weer terug gaat naar de rustpositie.

Met R5 kunt u de gevoeligheid van de schakeling instellen, met R8 de vertraging tussen het ontstaan van het geluid en het flitsen van de buis.

Ontsteken van de flitsbuis door een geluid. (© 1976 ETI)

Ontsteking door middel van een lichtsignaal

Een van de voornaamste toepassingen van een flitsbuis schakeling is het genereren van een extra flits, een zogenaamde dochterflits, die de flits van de hoofdflitser op de camera ondersteunt of aanvult. U kunt hiervoor de schakeling van de vorige figuur gebruiken, die dan niet door een microfoon wordt gestuurd maar door een spanningsdeler. Die is samengesteld uit een LDR, een lichtgevoelige weerstand, een vaste weerstand en een potmetertje. Als de LDR de flits van de hoofdflitser opvangt daalt zijn weerstand. Op het knooppunt van beide weerstanden ontstaat dan een positieve puls, die hetzelfde doet als het signaal van de microfoon: de thyristor ontsteken. Met de instelpotentiometer kunt u uiteraard de gevoeligheid instellen.

Ontsteken van de flitsbuis door een lichtflits. (© 2026 Jos Verstraten)

Het genereren van de hoogspanning

Afhankelijk van het buistype

Geen flitsen zonder een gelijkspanning van meerdere honderden volt! Iedere flitsbuis wordt gespecificeerd door een minimale en een maximale anode/kathode-spanning. U moet rekenen op een minimale spanning van 180 V bij de allerkleinste buisjes tot wel 600 V bij de forse exemplaren. Waar haalt u deze spanning vandaan? Er zijn allerlei zelfbouwschakelingen gepubliceerd, maar die hebben als bezwaar dat zij gebruik maken van zware transformatoren met ijzerkern en geen instelbare uitgangsspanning hebben. Echt moderne omvormers die werken volgens het principe van de boost-opslingering maken allemaal gebruik van speciale HF-transformatoren die niet los te koop zijn. Bovendien is de elektronica niet eenvoudig en simpel.

Een kant-en-klare omvormer

Vandaar dat wij adviseren de voeding niet zélf in elkaar te knutselen maar gebruik te maken van een kant-en-klare omvormer. Deze 'DC-DC 12V-24V Dc 200-450V Hoogspanning Boost Converter' wordt via AliExpress door diverse verkopers aangeboden voor een prijs van ongeveer € 17,00 (inclusief verzending). U moet deze omvormer voeden met een gelijkspanning van 12 V en de uitgang levert een gelijkspanning instelbaar tussen 200 V en 450 V.

 

Een goedkope hoogspanningsgenerator. (© AliExpress)

Gebruik van de netspanning

Als u de netspanning van 230 V gelijkricht ontstaat een onbelaste gelijkspanning van ongeveer 320 V. Als u dus kleine buisjes gebruikt met een anode/kathode-spanning van ongeveer die waarde kunt u werken met de gelijkgerichte netspanning.

Als u een flinke buis toepast die meer dan 600 V nodig heeft kunt u de netspanning verdubbelen met een eenvoudige schakeling. U krijgt dan een gelijkspanning van ongeveer 640 V. Beide schema's zijn in de onderstaande figuur samengevat.

Door rechtstreekse netvoeding wordt het experimenteren met de schakeling er uiteraard niet veiliger op, dus wij raden dit ten stelligste af. Als u het tóch wilt doen, gebruik dan in ieder geval een scheidingstrafo bij het experimenteren!

Rechtstreekse voeding uit de 230 V netspanning. (© 2026 Jos Verstraten)

De flitsbuizen

De energie van een flitsbuis

De lichtkracht van een flitsbuisje wordt niet aangegeven in watt, maar in wattseconde Ws. Dit getal geeft de maximale flitsenergie (lichtopbrengst) aan die de flitsbuis per flits kan leveren. Een wattseconde is gelijk aan 1 joule. Het is dus geen eenheid van vermogen, maar van energie. In feite is het natuurkundig dus onjuist om over het 'vermogen' te spreken. Tóch zult u op een heleboel productpagina's of in folders de term vermogen aantreffen en soms niet eens in Ws maar in W. Dat laatste is helemaal kolder!

Flitsbuisjes en -buizen kunt u kopen met energieën van 1 Ws tot meer dan 3.000 Ws.

Vaststellen van de noodzakelijke condensator

De waarde van de laadcondensator die over de flitsbuis staat geschakeld is heel belangrijk. Is deze waarde te klein, dan zal de flitsbuis niet haar maximale lichtintensiteit genereren bij een flits. Is de waarde te groot, dan bestaat het risico dat er teveel warmte in de buis wordt geproduceerd en deze onmiddellijk of op termijn stuk gaat.

De energie die bij een flits vrijkomt wordt gegeven door de formule:

       E = 0,5 • C • U²

Hierin staat:

       - E voor de flitsenergie in Ws.

       - C voor de waarde van de laadcondensator in F.

       - U voor de grootte van de voedingsspanning in V.

Omdat de E en de U van een bepaalde flitsbuis zijn bekend uit de specificaties, kunt u de juiste waarde van de condensator berekenen uit deze formule:

       C = E / [0,5 • U²]

Stel dat u een flitsbuis hebt met een energie van 10 Ws, die gevoed moet worden met een spanning van 400 V. De waarde van de condensator wordt dan:

       C = 10 / [0,5 • 400²]

       C = 10 / [0,5 • 160.000]

       C = 10 / 80.000

       C = 0,000.125 F

       C = 125 μF

De FT-3234S (0,5 Ws) van TRU Components

Dit klein buisje wordt exclusief door Conrad Electronic verkocht onder het eigen merk 'TRU Components'. Het buisje is 34,0 mm lang en heeft een diameter dan 3,2 mm. De gegevens van dit buisje zijn:

       - Energie: 0,5 Ws

       - Anode/kathode-spanning: 180 Vdc ~ 350 Vdc

       - Ontsteekspanning: 3 kV min.

       - Maximale frequentie: 1 flits/s

       - Levensduur: 3.000.000 flitsen

       - Prijs: € 3,50

De FT-3234S van TRU Components. (© Conrad Electronic)

De UT-6030S (2,5 Ws) van TRU Components

Deze U-vormige buis zit ook in het pakket van Conrad Electronic. De triggerelektrode zit nu zowel rond de anode als rond de kathode, een veel voorkomende configuratie bij U-vormige buizen. Omdat de buis nu volledig symmetrisch is moet er een indicatie zijn van de plaats van anode en kathode. Men heeft afgesproken dat de anode wordt aangeduid door een rode stip op de glazen buis.

De gegevens van deze buis zijn:

       - Energie: 2,5 Ws

       - Anode/kathode-spanning: 200 Vdc ~ 350 Vdc

       - Ontsteekspanning: 4 kV min.

       - Maximale frequentie: 1 flits/s

       - Levensduur: 3.000.000 flitsen

       - Diameter buis: 6 mm

       - Afmetingen: 16 mm x 16 mm

       - Prijs: € 5,00

De UT-6030S van TRU Components. (© Conrad Electronic)

De CT-6030S (21 Ws) van TRU Components

Ook deze U-vormige buis is door Conrad Electronic uit voorraad te leveren. De gegevens: 

       - Energie: 21 Ws

       - Anode/kathode-spanning: 230 Vdc ~ 330 Vdc

       - Ontsteekspanning: 4 kV min.

       - Maximale frequentie: 1 flits/s

       - Levensduur: 3.000.000 flitsen

       - Diameter buis: 6 mm

       - Afmetingen: 30 mm (A) x 24 mm (B)

       - Prijs: € 17,00

De CT-6030S van TRU Components. (© Conrad Electronic)

Chinese flitsbuizen

Wie googelt op 'flash tubes aliexpress' krijgt tientallen links naar pagina's op AliExpress waar allerlei soorten flitsbuisjes en -buizen worden aangeboden. Het probleem is echter dat de leveranciers uiterst karig zijn met technische gegevens en vaak niet eens de flitsenergie en maximale voedingsspanning worden vermeld. Ook de naam van de fabrikant en zelfs het typenummer zijn ver te zoeken. In de meeste gevallen worden deze onderdelen aangeboden als vervanging voor defecte flitsbuisjes in Nikon, Fuji en Cannon fotocamera's en Godox studio flitsers. In feite is er dus niets interessants te beschrijven over dit soort onderdelen! Bovendien zijn de prijzen vergelijkbaar met deze van de besproken TRU Components buisjes, dus wij laten die Chinese producten deze keer maar links liggen.

Ontsteektrafo's

De C-E3E-1.2 van TRU Components

Dit trafootje zit in het uit voorraad te leveren pakket van Conrad Electronic en is bruikbaar voor alle besproken flitsbuizen. De eigenschappen van dit onderdeel:

       - Primaire spanning: 200 V typisch

       - Secundaire spanning: 11 kV typisch

       - Aanbevolen condensator: 47 nF

       - Primaire weerstand: 0,35 Ω max.

       - Secundaire weerstand: 140 Ω max.

       - Wikkelverhouding: 1/43

       - Prijs: € 5,50

De ontsteektrafo C-E3E-1.2 van TRU Components. (© Conrad Electronic)

De ZS1052-1 van Excelitas Technologies

Dit ingegoten trafootje van 8,0 mm bij 8,0 mm bij 50,0 mm zit in het leveringspakket van DigiKey. Het is bedoeld voor printmontage, waarbij de hoogspanningsaansluiting aan de bovenzijde door middel van een draadje wordt uitgevoerd. De gegevens:

       - Primaire spanning: 300 V typisch

       - Secundaire spanning: 9,5 kV typisch

       - Aanbevolen condensator: 47 nF

       - Primaire weerstand: 0,325 Ω max.

       - Secundaire weerstand: 150 Ω max.

       - Prijs: € 4,20

In de onderstaande illustratie staan alle gegevens die u nodig hebt om dit onderdeel toe te passen.

De ontsteektrafo ZS1052-1 van Excelitas Technologies. (© DigiKey)

Chinese ontsteektrafo's

Hiervoor geldt hetzelfde als voor de flitsbuisjes. Er wordt een heleboel aangeboden, maar zonder specificaties en hooguit als vervanger voor een defecte trafo in Godox studio flitsers. Ook die onderdelen gaan wij dus hier niet bespreken.

De voedingselco's

Lage ESR zeer belangrijk

In principe kunt u gelijk welke hoogspanningselco toepassen die een voldoende hoge werkspanning heeft en ongeveer de berekende capaciteit. Denk er aan dat elco's vaak met een tolerantie van ±20 % worden geleverd, dus als er een waarde van 112 μF uit de berekening komt kunt u gerust een 100 μF exemplaar toepassen.

Om de maximale energie uit het buisje te halen wordt wél aanbevolen elco's met een zo laag mogelijke ESR toe te passen. ESR staat voor 'Equivalent Series Resistance' en is de meetbare interne weerstand die iedere elco vertoont. Die weerstand RESR staat in serie met de capaciteit C en het zal duidelijk zijn dat deze weerstand een beperkende factor is voor de grootte van de maximale ontlaadstroom. Hoe lager, hoe beter, dus! Vergeet niet dat een flitsbuis bij het ontsteken in een fractie van een milliseconde tientallen ampère uit de condensator wil trekken. 

Photoflash Capacitors

Voor flitsbuizen worden dus zeer specifieke elektrolytische condensatoren aangeboden die vrij prijzig zijn, maar een zeer lage ESR combineren met een zeer lage eigen inductie. Deze zijn intern zo geconstrueerd dat zij deze eigenschappen combineren met de mechanische stevigheid die noodzakelijk is om de constructie bestand te maken tegen de mechanische krachten die de enorme ontlaadpieken veroorzaken. Bekende merken van deze 'Photoflash Capacitors' zijn SAMXON en Rubycon. Een exemplaar van 330 μF met een maximale werkspanning van 330 V kost ongeveer $ 6,90.

Speciale 'Photoflash Capacitors'. (© www.xenonflashtubes.com)

Complete modules

Wie geen zin heeft in het in elkaar solderen van schakelingen, maar tóch met xenon flitsbuizen wil experimenteren kan gebruik maken van diverse kant-en-klare printen en modules. Wij bespreken er een paar.

12v-PWR-STR-RPT van Xenonflashtubes

Dit printje van Xenonflashtubes bevat een complete stroboscoop die flitst met een frequentie van 8 Hz tot 20 Hz en wordt gevoed uit een spanning van 12 Vdc. 

       - Energie: 0,4 Ws

       - Voedingsspanning: 9 Vdc ~ 17 Vdc

       - Voedingsstroom: 700 mA max. 

       - Omvormerspanning: 410 V

       - Flitsfrequentie: 8 Hz ~ 20 Hz

       - Afmetingen: 46 mm x 55 mm

       - Prijs: $ 28,30

De 12v-PWR-STR-RPT van Xenonflashtubes.
(© www.xenonflashtubes.com)

Instelbare voedings- en triggerprint, 800 V max.

Ook deze print is ontwikkeld door Xenonflashtubes. Zij levert een instelbare hoogspanning tot 800 Vdc, een ontsteekpuls van 6 kV, een hoorbaar geluid als de condensator is opgeladen en een triggeringang.

       - Voedingsspanning: 12 Vdc ~ 15 Vdc

       - Voedingsstroom: 4,5 A max.

       - Triggeringang: 5 V 

       - Uitgangsspanning: 0 Vdc ~ 800 Vdc

       - Ontsteekpuls: 6 kV typisch

       - Afmetingen: 60 mm x 59 mm

       - Prijs: $ 103,00

Een universele voeding van Xenonflashtubes.
(© www.xenonflashtubes.com)

Bouwpakketje van een slave flitser

Ook dit kitje komt van Xenonflashtubes. Het bevat alle onderdelen voor het bouwen van een slave flitser ter ondersteuning van de hoofdflitser van uw camera. De schakeling wordt getriggerd door een externe triggerpuls.

       - Voedingsspanning: 4,0 Vdc ~ 6,0 Vdc

       - Voedingsstroom: 2,0 A max.

       - Omvormerspanning: 310 V typisch

       - Triggerspanning 7 V max.

       - Flitsenergie: 50 Ws

       - Afmetingen: 29 mm x 90 mm

       - Prijs: $ 24,85 

Bouwpakketje van een slave flitser. (© www.xenonflashtubes.com)

Flitslicht voor onder andere drones

Via AliExpress is bij diverse aanbieders een printje te koop dat een knipperlicht bevat met een klein xenon flitsbuisje als output. 

       - Voedingsspanning: 3,7 Vdc ~ 7,4 Vdc

       - Afmetingen: 45 mm x 35 mm x 12 mm

       - Prijs: € 17,64

Een knipperlicht voor onder andere drones. (© AliExpress)

(Banggood sponsor advertentie)
FNIRSI 1014D oscilloscoop